Podrška: pitajucene@gmail.com
Podrška: pitajucene@gmail.com
Podrška: +38762645414 WhatsApp, pitajucene@gmail.com
Izgubljena šifra? Unesi svoju e-mail adresu i klik na "Reset". Poslaćemo link za postavljenje nove šifre na e-mail.
Objasni zašto prijavljuješ.
Objasni zašto prijavljuješ.
Objasni zašto prijavljuješ.
STAVOVI UČENJAKA O KRAĆENJU BRADE
Nema razilaženja među učenjacima četiri mezheba i ostalih da je puštanje brade vadžib i vjerska obaveza, osim što se prenosi od nekih učenjaka šafijskog mezheba da su rekli za brijanje brade da je mekruh, s tim da je pitanje šta podrazumijevaju pod terminom mekruh, haram ili pokuđenost. Dok najkompeviše
Nema razilaženja među učenjacima četiri mezheba i ostalih da je puštanje brade vadžib i vjerska obaveza, osim što se prenosi od nekih učenjaka šafijskog mezheba da su rekli za brijanje brade da je mekruh, s tim da je pitanje šta podrazumijevaju pod terminom mekruh, haram ili pokuđenost. Dok najkompetentniji učenjaci šafijskog mezheba smatraju da je mezheb šafija na zabrani brijanja brade i da nema ibreta u stavu mimo ovoga.
A oko uzimanja i kraćenja brade islamski pravnici imaju podijeljeno mišljenje:
Prvi stav – da je skratiti od brade ono što pređe šaku (kada se brada uhvati ispod podbratka u šaku pa što pređe ispod nje) sunnet. Ovo prenosi Šejbani od Ebu Hanife i kaže da je to stav hanefija. Dok hanefijski učenjak Haskefi navodi da je vadžib osjeći od brade ono što pređe šaku.
Kaže hanefijski učenjak Ibn Abidin u svojoj “Hašiji” (2/113) da uzimanje od brade ispod šake onome kome brada ne deformiše i neizobličava izgled: “To nije niko dozvolio”.
Drugi stav – da je dozvoljeno uzeti od brade što pređe preko šake a i ispod šake s tim da brada ostane bujna i da ne bude potkraćena sa svih strana. Ovo se prenosi od učenjaka malikijskog mezheba.
Treći stav – da je dozvoljeno uzeti od brade ono što pređe šaku prilikom obavljanja hadždža i umre shodno postupku Ibn Omera, radijallahu anhuma. Ovo je stav šafijskog mezheba.
Četvrti stav – da nije mekruh uzeti od brade što pređe šaku uopćeno. Ovo se prenosi od imama Ahmeda, takođe prenose od njega da je on uzimao od brade sa njenih krajeva.
Peti stav – da nije dozvoljeno uzimanje od brade niti u dužini niti u širinu, nego da se pusti u onakvom stanju kakvom jest. Ovo je izabrao Nevevi, Ševkani i od savremenih učenjaka Bin Baz.
Ovo dokazuju sa općom naredbom u hadisu : “Puštajte brade”. Međutim većina učenjaka smatra da se pod puštanjem brade misli na na njeno puštanje tako da bude velika i bujna a ne da se ne smije ništa od nje kratiti, ovo prenose Ibn Dekikul-Id i Ibn Hadžer. A u drugom rivajetu je došlo “Veffirulliha” što jezički znači puštanje brade da bude velika i bujna.
Šesti stav – da se ne uzima ništa od brade osim u slučaju kada se njen izgled izobliči i deformiše u dužinu ili u širinu. Ovaj stav prenosi Ibn Džerir Taberi od Hasana El-Basrija, Ata'a a izabragao ga je i Ibn Hadžer tumačeći da se na ovaj način tumači postupak Ibn Omera, radijallahu anhuma, (tj. njegovo kraćenje brade).
Sedmi stav – da je lijepo uzeti od brade od njene dužine i širine kada postane jako velika, odnosno pokuđeno je da čovjek postane poznat po veličini brade kao što je pokuđeno da postane poznat u njenom pretjeranom kraćenju. Ovo je stav Kadi Ijada.
A što se tiče hadisa od Amra ibn Asa, radijallahu anhu, kojeg bilježi Tirmizi da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, uzimao od svoje brade od njene dužine i širine, ovaj hadis je veoma slab zbog ravije za kojeg je rekao Buhari da je munker hadis (veoma slab). S tim da nije prenešen ni jedan hadis ni vjerodostojan niti slab da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, zabranio kraćenje brade. Takođe, ništa slično nije prenešeno od ashaba ili tabi'ina.
Prema tome, ovo su otprilike najbitniji stavovi učenjaka oko kraćenja i uzimanja brade, a što je spomenuto da su stavovi mezheba treba znati da unutar mezheba ima razilaženja po ovom pitanju.
Na osnovu izloženog, ono za što se može reći da je zajednički stav većine učenjaka ovog Ummeta po ovom pitanju je da je dozvoljeno uzimanje i kraćenje brade, s tim da ona ostane i dalje bujna i velika, a najbolje je da se uzima samo onda kada pređe dužinu šake jer je to ono što se prenosi od mnogih ashaba (Ibn Omera, Ebu Hurejre, Džabira i Ibn Abbasa, radijallahu anhum) kao i od većine učenjaka.
Ono što se može primijetiti da je rašireno u našim krajevima po ovom pitanju (kraćenju brade) su dvije krajnosti: jedna je da je haram uzimati išta od brade, a druga da se krati skroz kratko na nekoliko milimetara ili nešto jače, a ni jedno ni drugo nisu bili stavovi niti praksa selefa ovog Ummeta. Dovoljno je što se prenosi od hanefijskog učenjaka Ibn Abidina da uzimanje od brade ispod šake onome kome brada ne deformiše i ne izobličava izgled da “To nije niko dozvolio”.
A što se tiče mišljenja šejha Albanija, rahimehullah, tj. što se prenosi od njega da je smatrao da je puštanje brade ispod šake novotarija, taj njegov stav je blizak onome na čemu su hanefije, jer oni smatraju da je uzimanje što pređe preko šake sunet ili vadžib. Međutim, ni za jedno, ni drugo ni treće, tj. da je sunnet ili vadžib uzeti ili novotarija ne uzeti, nema nekog jasnog i nedvosmislenog šerijatskog argumenta kojim se mogu argumentirati i poduprijeti ti stavovi. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeKLANJANJE SJEDEĆI U AUTU
Alejkumusselam. Putnik klanja farz namaze, tj. pet propisanih namaza, ili nafilu pod kojom se misli na vitr namaz, sabahske sunnete i noćni namaz. To je ono što je propisano klanjati musafiru. Što se tiče klanjanja farz namaza, musafiru je sunnet da krati i spaja, a osnov je da namaz klanja sa izvršviše
Alejkumusselam.
Putnik klanja farz namaze, tj. pet propisanih namaza, ili nafilu pod kojom se misli na vitr namaz, sabahske sunnete i noćni namaz. To je ono što je propisano klanjati musafiru.
Što se tiče klanjanja farz namaza, musafiru je sunnet da krati i spaja, a osnov je da namaz klanja sa izvršavanjem svih ruknova od kijama (stajanja), ruku'a i sedžde, svejedno klanjao u nekom objektu, na vani ili u prevoznom sredstvu.
Dokaz za ovo je hadis koji bilježi Buharija u svom Sahihu od Džabira, radijallahu anhu, da kaže: “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bi klanjao na svojoj jahalicu u pravcu u kojem ona ide, a kada bi htio klanjati farz sišao bi i okrenuo se prema Kibli”. Iz hadisa se razumije da se farz namaz musafira u osnovi mora klanjati sa ispunjavanjem svih šartova i ruknova, između ostalog da se okrene u pravcu Kible i da klanja stojeći. Ako je musafir u stanju da ovako klanja i u prevoznom sredstvu poput broda, aviona i slično obaveza mu je to učiniti.
A ako musafir putuje u prevoznom sredstvu, on može da putuje u svom vlastitom prevoznom sredstvu ili u nekom od javnih sredstava prevoza, poput autobusa, vozova i slično.
Pa ako putuje u svom autu i slično obavezan je da stane sa autom i nađe odgovarajuće mjesto gdje može obaviti farz namaz. Iz ovoga se izuzima situacija nužde, poput toga da nema gdje stati sa autom, ili ima gdje stati ali nema gdje klanjati zbog kiše, nevremena, blata, straha da će mu neko nauditi i sličnog, a boji se da će mu isteći namasko vrijeme ako ne klanja sjedeći u vlastitom autu.
U ovom slučaju obavezan je da stane sa autom i okrene ga u pravcu Kible i tada mu je dozvoljeno da klanja sjedeći u autu. A ako bi predpostavili da ne može ni sa autom negdje stati, a bojazan je da će mu isteći namasko vrijeme, dozvoljeno mu je zbog nužde klanjati sjedeći u autu u pravcu u kojem auto ide. Ali sve ovo su izuzeci i nužna stanja i niukom slučaju ne smije biti pravilo u načinu klanjanja musafira farz namaza.
A ako musafir putuje u javnom prevozu, poput autobusa i voza i nema uslova i mogućnosti da klanja stojeći sa ruku'om i sedždom, a ako ne bi klanjao isteklo bi mu namasko vrijeme, dozvoljeno mu je zbog nuže da klanja sjedeći na mjestu gdje svakako sjedi.
A što se tiče klanjanja nafile od strane musafira pod kojom se misli na vitr namaz, sabahske sunnete i noćni namaz, njemu je dozvoljeno da ih klanja u prevoznom sredstvu, poput auta, autobusa, voza, aviona, jahalice i slično, na mjestu gdje sjedi pri čemu nije uslov da bude okrenut u pravcu Kible, niti da prilikom klanjanaj ispunjava ostale ruknove namaza, poput kijama (stajanja), ruku'a i padanja na sedždu.
Dokaz za ovo je isti gore spomenuti hadis “Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bi klanjao na svojoj jahalicu u pravcu u kojem ona ide, a kada bi htio klanjati farz sišao bi i okrenuo se prema Kibli”.
Takođe, u hadisima koje prenose Abdullah ibn Omer, Enes, i Amir ibn Reb'ia, radijallahu anhum, a bilježe ih Buharija i Muslim, se navodi da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao vitre i noćni namaz na jahalici išareteći prilikom odlaska na ruku'u i sedždu i ne okrećući se prema Kibli nego u pravcu kretanja jahalice. U rivajetu od Amira ibn Rebi'e, radijallahu anhu, je došlo da je vidio Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da je klanjao noćni namaz na putovanju na jahalicu u pravcu u kojem ona ide, a u rivajetu kod Muslima je dodao da je išaretio svojom glavom (klanjajući) u bilo kom pravcu da se jahalica usmjeri, a nije to radio klanjajući propisane farz namaze.
Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeČINJENJE HARAMA IZ NEZNANJA
Alejkumusselam. Tvoje pitanje se vraća na poznatu mes'elu činjenja grijeha iz neznanja. Opravdanje za činjenje grijeha izneznanja, tj da insan u takvom stanju nije griješan i da ga Allah neće kazniti za taj grijeh, je potvrđeno u Kur'anu i vjerodostojnom sunnetu. Kaže Uzvišeni, subhanehu ve te'ala:više
Alejkumusselam.
Tvoje pitanje se vraća na poznatu mes'elu činjenja grijeha iz neznanja.
Opravdanje za činjenje grijeha izneznanja, tj da insan u takvom stanju nije griješan i da ga Allah neće kazniti za taj grijeh, je potvrđeno u Kur'anu i vjerodostojnom sunnetu.
Kaže Uzvišeni, subhanehu ve te'ala: “Gospodaru naš nemoj nas kazniti ako iz zaborava i greškom nešto učinimo” (El-Bekare, 286), a u hadisu kojeg bilježi Muslim u svom Sahihu se navodi da je Uzvišeni
Allah rekao: “Već sam to učinio”. Takođe, u drugom ajetu se kaže: “Nije grijeh ako nešto greškom uradite, grijeh je ako to namjerno učinite” (El-Ahzab, 5). A ono što se od grijeha učini greškom pod to ulazi i grijeh iz neznanja. Takođe, kaže Uzvišeni: “I Mi nijedan narod nismo kaznili dok poslanika nismo poslali” (El-Isra’, 15). To jest, nema kažnjavanja za učinjene prestupe iz neznanja.
Takođe mnogi primjeri iz vjerodostojnog sunneta ukazuju da se za učinjene grijehe iz neznanja ima opravdanje. Bilježe Buharija i Muslim od Ebu Hurejre, radijallahu anhu, poznati hadis o čovjeku koji je ušao u mesdžid i klanjao namaz pa ga je Allahov poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, tri puta vraćao da ponovi namaz jer nije upotpunjavao njegove ruknove.
Onda mu je taj čovjek rekao da ne zna bolje klanjati od toga te da ga pouči, pa ga je Allahov poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, poučio i nije mu naredio da ponovi sve namaze koje je klanjao na takav način prije toga jer ih je klanjao tako iz neznanja.
Takođe, bilježi Buharija u svom Sahihu od Esme, radijallahu anha, da su se oni iftarili u vrijeme Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a bilo je oblačno vrijeme te je nakon toga pojavilo se Sunce, pa im nije bilo naređeno da naposte taj dan.
U vjerodostojnom hadisu od Adijj ibn Hatima, radijallahu anhu, je došlo da je sehurio sa namjerom da posti tako što je jeo sve dok mu se nebi razaznao bijeli od crnog konca koje je bio stavio pod svoj jastuk misleći da je to značenje onoga što je došlo u ajetu. Zatim je o tome obavijestio Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, a on mu je objasnio da se pod crnim i bijelim koncem misli na bjelinu dana i crninu noći a ne na crni i bijeli konac, međutim nije mu naredio da naposti taj dan. Ovakvih primjera u vjerodostojnom sunnetu je ogroman broj.
Svi ovi argumenti iz ajeta i hadisa ukazuju na to da bilo koje zabranjeno djelo koje se uradi iz neznanja da za to čovjek nema grijeha zbog kojeg će biti kažnjen jer je Uzvišeni Allah milostiviji od toga da kazni onoga ko nije namjeravao da mu bude oprečan, neposlušan i griješan. Međutim, ostaje pitanje griješnosti nemarnosti čovjeka u traženju istine i učenju propisa vjere. Pa tako onaj ko nije htio da uči propise vjere koje je dužan da nauči ima grijeh za to. Iz ove griješnosti se izuzimaju oni koji nisu imali mogućnosti niti od koga da nauče vjeru.
A što se tiče grijeha abortusa, razlika je između činjenja tog prijestupa nakon što se zatrudni u zinaluku, tj. van braka, i između činjenja tog prijestupa nakon trudnoće u braku. Naime, nema sumnje da je čin zinaluka veći
grijeh od činjenja abortusa kao posljedicu rješavanja trudnoće od zinaluka.
A što se tiče činjenja abortusa kada žena ostane trudna u braku zavisi da li je taj abortus izvršen nakon što je udahnuta duša, tj. nakon 120 dana trudnoće ili prije toga. Pa ako se abortus izvrši nakon 120 dana trudnoće to je haram po idžmau učenjaka osim u slučaju nužde (ako bi ostanak djeteta u stomaku bio prijetnja za život majke) i deformisanosti ploda.
A oko činjenja abortusa do 120 dana trudnoće učenjaci ovoga Ummeta imaju podijeljeno mišljenje. Skupina učenjaka, a na čemu je zvanični hanefijski i šafijski mezheb, to dozvoljava, dok druga skupina, na čemu je malikijski mezheb, to uopćeno zabranjuje. A treća skupina, na čemu je hanbelijski mezheb, dozvoljavaju abortus u prvih četrdeset dana trudnoće. Ovo razilaženje među učenjacima postoji jer nema jasnog dokaza koji presuđuje po ovom pitanju, s tim da je sigurnije i bliže da ne treba ili nije dozvoljeno činiti abortus osim u slučaju nužde ili velike potrebe. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeBRIJANJE ILI KRAĆENJE BRADE RADI POSLA
Alejkumusselam. Mnogo je pitanja sličnih ovom, poput: trebam se zaposliti ali traže od mene da obrijem ili sredim bradu, ili da bi predavao u školi direktor mi je stavio do znanja da uredim bradu, ili idem u Italiju radi posla je li dozvoljeno da skrešem bradu, ili trebam izvaditi pasoš ili ličnu kaviše
Alejkumusselam.
Mnogo je pitanja sličnih ovom, poput: trebam se zaposliti ali traže od mene da obrijem ili sredim bradu, ili da bi predavao u školi direktor mi je stavio do znanja da uredim bradu, ili idem u Italiju radi posla je li dozvoljeno da skrešem bradu, ili trebam izvaditi pasoš ili ličnu kartu pa je li smijem obrijati bradu, itd.
Jednoglasni su učenjaci selafa ovog Ummeta da je brijanje brade haram i veliki grijeh (ako se ustrajava na brijanju) a da je puštanje brade vjerska obaveza a ne adet, a na ovo upućuju jasni i nedvosmisleni šerijatski dokazi, kao hadis: “Puštajte brade, kratite brkove” (muttefekun ‘alejhi). Onaj koji brije bradu je griješnik a mnogi islamski pravnici su takvu osobu ubrajali među one kojima se ne prima svjedočenje na sudu.
Sa druge strane, dozvoljeno je učiniti haram u nuždi, jer fikhsko pravilo kaže: nužda dozvoljava zabranjeno. Pod nuždom se ovdje misli da čovjek nema izbora osim da učini taj haram a ako ne uradi taj haram to bi prouzrokovalo ogromnu štetu kod njega, poput smrti, teške bolesti ili nenormalnog života. A svi gore navedeni primjeri nisu na stepenu nužde, prema tome, gore navedeni primjeri nisu opravdan šerijatski razlog da bi se učinio haram poput brijanja brade, a ko to uradi griješan je i treba učiniti tevbu. Ovo je što se tiče brijanja, a što se tiče kraćenja: prvo treba poznavati šerijatski status kraćenja brade, koje su to granice kod onih koji dozvoljavaju.
Da je puštanje brade vadžib a njeno brijanje haram, oko toga danas ne postoji razilaženje, ili ne trebalo da postoji, među iole učenim muslimanima. Međutim, potkraćivanje brade je gorko pitanje o kojem treba govoriti.
Naročito kada vidimo učene glave i daije čije su se brade svele, nakon što su bile bogate, lijepe i bujne, na milimetarsko-centimetarsko podrezivanje. I da bi tragedija bila još veća, pokušava se stavit do znanja da je u stvari to ono što Islam traži od muslimana po pitanju puštanja i kraćenja brade, a one velike lijepe brade su u stvari bile džehl i pretjerivanje u vjeri. Pa se još to zamota u celofan tumačenja čija filozofija glasi: brijanje brade je haram a uzimanje onog što pređe preko šake je sunnet – a zlatna sredina je milimetersko-centimetarska bradica. Mnogi radnici za Allahovu vjeru često nemaju vremena ili neće da ga izdvoje za potpuno istraživanje nekog šerijatskog pitanja.
Kod mnogih jedan te isti propis se mijenja shodno mjestu, vremenu, ljudima i interesu, kao da se Islam prilagođava oklonostima ljudi a ne ljudi propisima Islama. Sa ovim ti želim staviti do znanja da nije ibret u onome što rade neke daije koji pretjerano krate svoje brade, nego je ibret u tome koliko se to slaže sa šerijatskim tekstovima, praksom ashaba i tabi'ina i stavovima učenjaka.
Naime, učenjaci selefa, nakon što su se složili da je brijanje brade haram, po pitanju kraćenja brade imaju pet mišljenja:
Prvo: stav hanefija – da je sunnet potkratiti bradu koja pređe dužinu šake, dok neki hanefijski učenjaci smatraju da je to vadžib.
Drugo: stav malikija – dozvola potkraćivanja brade ispod šake pod šartom da se razlikuje od potkraćivanja mušrika i medžusija koji su kratili brade skroz kratko tako da joj je dužina bila ista sa svih strana.
Treće: stav šafija – da se ne uzima ništa od brade osim pri obavljanju hadždža i ‘umre da se potkrati ono što pređe šaku.
Četvrto: stav većine hanabila – da je ono što pređe šaku dozvoljeno uzeti i ostaviti.
Peto: stav ‘Irakija i Nevevija – da se brada ostavlja u stanju u kakvom i jest te da je zabranjeno uzimati išta od brade. A ovo zadnje je slab stav, jer iz njega proizilazi da su ashabi činili haram a da ih ostali ashabi nisu za to prekoravali, što je veoma daleko. Dokazi sa kojima se dokazuju prva četiri mišljenja su isti, a to je ono što je prenešeno od ashaba, radijallahu anhum: Abdullah ibn Omer bi kratio ono što pređe šaku pri obavljanju ‘umre i hadždža (Buharija), Ebu Hurejre i Džabir ibn Abdullah bi kratili što pređe šaku (Musannef ibn ebi Šejbe – u dobrim rivajetima), Abdullah ibn ‘Abbas smatra da se na obredima hadždža i ‘umre uzima ono što pređe šaku (Tefsir Taberi) i Alija je uzimao što pređe šaku (prenešeno je u slabom rivajetu), takođe su tako radili tabi'ini i tabitabi'ini.
Nema sumnje da je djelo ashaba i njihovo razumijevanje ovog pitanja preče od bilo kojeg drugog, a ovo se ne suprostavlja naredbi Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem: “Puštajte brade, kratite brkove” kao što to neki tumače. Jer riječ “puštajte brade” ne znači jezički da je zabranjeno uzimati nešto od brade. Bilježi Buharija: “Haliful mušrikine veffirulliha (Razlikujte se od mušrika, puštajte brade da budu obilne, velike i bogate)”, što podupire stav ashaba.
Takođe, bilježi Muslim: “Razlikujte se od medžusija, puštajte brade da budu obilne, velike i bogate”, tj. oni su kratili svoje brade kako je došlo u drugim rivajetima. Spoj između zabrane kraćenja brade u hadisu, kako su radili mušrici i medžusije, i kraćenja ashaba je, kako pojašnjavaju Sujuti i Munavi, da se zabrana odnosi na kraćenje ispod šake koje je podjednako sa svih krajeva a ne na postupak ashaba i selefa.
Ispravan stav po ovom pitanju je, a Allah zna najbolje, da je dozvoljeno uzeti od brade ono što pređe šaku, a to je ono na čemu su bili mnogi od selefa ovog Ummeta počevši od ashaba i tabi'ina pa sve do imama mezheba.
Stav malikija i nekih drugih učenjaka da se od brade može uzimati i ispod šake se ne slaže sa onim što je prenešano od ashaba, s tim da su i oni uslovili da brada bude obilna i bujna i da se razlikuje od kraćenja mušrika i medžusija koji su kratili kratko tako da je bila podjednaka sa svih krajeva.
Iz gore izloženog se da primjetiti da milimetarsko-centimetarske bradice nemaju oslonca u razumijevanju ovog pitanja kod selefa ovog Ummeta.
Takođe, to se suprostavlja tekstu hadisa: “Puštajte brade da budu obilne, velike i bogate (veffirulliha)”, a sa druge strane, takvo kraćenje brade je postupak mušrika i medžusija, a nama je naređeno da se u tome razlikujemo od njih. Ko želi detaljnije o kraćenju brade neka pročita o tome u knjizi “Šemsudduha fil ahzi ma zade fevkal kabdi minelliha”.
Prema tome, ako će tvoje kraćenje biti u granicama šake, onda nema nikakve smetnje da to uradiš, a ako će biti ispod toga onda je to jako upitno.
Takođe, znaj da onaj ko ostavi nešto radi Allaha On mu to nadoknadi boljim od toga. Bilježi Veki'a u knjizi “Ez-Zuhd” (2/635) od Ubej ibn K'aba, a Ebu Nu'ajm u “El-Hilje” (1/253) od Ubej ibn K'aba i Ibn Omera, radijallahu anhum, a Ahmed (5/363) i Bejheki (5/335) od Ebu Katade i Ebu El-Dehma’, radijallahu anhuma, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Neće ostaviti (Allahov) rob nešto radi Allaha a da mu to Allah neće zamijeniti sa onim što je bolje od njega odakle se ni ne nada”, a u rivajetu: “Ti nećeš nešto ostaviti bojeći se Uzvišenog Allaha a da ti Allah neće dati ono što je bolje od toga”, takođe u rivajetu: “Neće ostaviti (Allahov) rob nešto radi Allaha, neostavljajući to osim radi Njega, a da mu Allah to neće nadoknaditi sa onim što je bolje za njega i na dunjaluku i na Ahiretu”. Ovaj hadis sa svim spomenutim rivajetima je ocijenjen vjerodostojnim od strane El-Hejtemija, El-‘Adželunija, Ibn Mufliha i El-Vadi'ija.
Ako ti ostaviš ovaj posao koji bi mogao dobiti radi Allaha kako ne bi kršio Njegov propis Allah će ti inšaallah to nadoknaditi nečim boljim od toga. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeUČENJE EZANA I IKAMETA ONOME KOJI KLANJA SAM
Alejkumusselam. Ezan je propisano učiti onima koji klanjaju u džematu a ne onima koji klanjaju sami pojedinačno. Takođe, ikamet se uči kako bi prisutni u mesdžidu, musalli i slično a koji klanjaju u džematu bili obavješteni da ustanu i stanu u safove kako bi klanjali namaz. Učenje ezana i ikameta jeviše
Alejkumusselam.
Ezan je propisano učiti onima koji klanjaju u džematu a ne onima koji klanjaju sami pojedinačno.
Takođe, ikamet se uči kako bi prisutni u mesdžidu, musalli i slično a koji klanjaju u džematu bili obavješteni da ustanu i stanu u safove kako bi klanjali namaz.
Učenje ezana i ikameta je fard kifaje, tj. kada ga obavi jedna skupina spada odgovornost sa ostalih, onima koji klanjaju u džematu.
Oko učenja ezana i ikameta onima koji klanjaju pojedinačno van džemata učenjaci imaju podijeljeno mišljenje.
Po jednima je sunnet (mustehab) i njima proučiti i ezan i ikamet, po drugima mustehab je proučiti samo ikamet, a po trećima nije propisano ni jedno ni drugo.
Oni koji smatraju da je sunnet dokazuju to općim argumentima koji ukazuju na obavezu učenja ezana i ikameta.
A dokaz koji bi trebao da presudi po ovom pitanju je hadis od ‘Ukbe ibn Amira, radijallahu anhu, u kojem prenosi da je Poslanik, sallallahu laejhi ve sellem, rekao: “Tvoj Gospodar se divi čobanu ovaca na vrhu brda, on prouči ezan i klanja, pa kaže Allah ‘azze ve dželle: ‘Pogledajte ovog Mog roba, on uči ezan i ikamet za namaz i boji se Mene, Ja sam već oprostio Mom robu i uveo ga u Svoj Džennet”. Hadis bilježe Ebu Davud, Nesai, Ahmed, Ibn Hibban i Bejheki, a šejh Albani I Šuajb Arnaut su ga ocijenili vjerodostojnim.
Prema tome, hadis jasno ukazuje na preporučenost učenja ezana i ikameta pa makar klanjač sam klanjao. Naravno, ko ne prouči ni ezan ni ikamet namaz mu je potpuno ispravan, jer oni nisu od šartova ispravnosti i valjanosti namaza.
Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeLOVLJENJE RIBE ZA ŽIVIM MAMCIMA ?
Alejkumu selam! Islamski učenjaci su složni da sve životinje koje žive samo u vodi (ne one koje žive i na kopnu i u vodi poput krokodila, zmije i slično) da su dozvoljene svejedno na koji način bile ubijene ili ulovljene. Osim što postoji razilaženje oko uginule vodene životinje koja pluta po vodi aviše
Alejkumu selam!
Islamski učenjaci su složni da sve životinje koje žive samo u vodi (ne one koje žive i na kopnu i u vodi poput krokodila, zmije i slično) da su dozvoljene svejedno na koji način bile ubijene ili ulovljene.
Osim što postoji razilaženje oko uginule vodene životinje koja pluta po vodi a ispravno je da je i nju dozvoljeno jesti.
Nema smetnje da se ribe love strujnim udarom, bacanjem bombe ili eksploziva, izbacivanjem iz vode dok ne umre, kao i živim mamcima, svejedno bili ti mamci čisti ili ne, bilo ih dozvoljeno jesti ili ne, poput crvi, skakavaca, mrmaka i slično.
Iz ovoga se izuzima lovljenje sa životinjama za koje je došlo u vjerodostojnim hadisima da ih je zabranjeno ubiti kao što su: žabe, pčele, mravi, pupavci i suredi (ptice poput vrabaca).
Dokaz da je dozvoljeno sa živim mamcima loviti je to što u Šerijatu nije došla zabrana istog, a u međuljudskim postupcima je sve dozvoljeno osim onog što je došlo u šerijatskim tekstovima da je zabranjeno.
Sa druge strane, ako je dozvoljeno ubiti ribu koje je veće i krupnije stvorenje od onoga čime se lovi (tj. živog mamca) preče je onda da bude dozvoljeno ubiti te mamce pomoću kojih lovimo ribe.
Riba se ne kolje, dovoljno je da ona ugine sama od sebe time što se izvadi iz vode. Jer je došlo u hadisu od Ebu Hurejre, radijallahu anhu, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, kada je bio upitan o morskoj vodi odgovorio: “Ona je (morska voda) čista, njena strvina je dozvoljena” (Ebu Davud, Tirmizi, Ibn Madže i ostali, a vjerodostojnim su ga ocijenili Buharija, Ibn Hazm, Darekutni i ostali).
Pod “njena strvina” se misli na morske životinje koje uginu bez šerijatskog klanja.
Pa ako je dozvoljeno kad same uginu, onda je dozvoljeno i kad ih mi ulovimo ili ubijemo itd. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeDa li je dopušteno razgovaranje za vrijeme obavljanja fiziološke potrebe?
Većina islamskih učenjaka smatra da to nije dopušteno. To dokazuju hadisom koji su zabilježili Ebu Davud, Ahmed i Ibn Hibban preko Ebu Seida Hudrija u kojem stoji da je Poslanik, ﷺ, rekao: “Allah prezire ljude koji obavljaju prirodnu potrebu pokazujući jedni drugima stidna mjesta i razgovarajući međviše
Većina islamskih učenjaka smatra da to nije dopušteno. To dokazuju hadisom koji su zabilježili Ebu Davud, Ahmed i Ibn Hibban preko Ebu Seida Hudrija u kojem stoji da je Poslanik, ﷺ, rekao: “Allah prezire ljude koji obavljaju prirodnu potrebu pokazujući jedni drugima stidna mjesta i razgovarajući međusobno.” Navedeni hadis jasno ukazuje da je pričanje za vrijeme obavljanja fiziološke potrebe zabranjeno, ali hadiski eksperti nisu jednoglasni u mišljenju da li je navedeni hadis autentičan: jedni su ga prihvatili, a drugi odbacili. (Vidjeti Es-Sunenul-kubra, 1/162, El-Medžmu, 2/103, Hulasatul-ahkam, 1/159, Es-Sejlul-džerrar, 1/68, Avnul-Mabud, 1/19, Es-Silsiletud-daifa, 11/59, Es-Silsiletus-sahiha, 7/321.)
Šejh Albani pred smrt je revidirao stav kada je riječ o autentičnosti predanja: rekao je da je ispravno. Imam Muslim zabilježio je da je Ibn Omer, radijallahu anhu, pripovijedao: “Neki je čovjek prošao pored Poslanika, ﷺ, dok je obavljao malu fiziološku potrebu i nazvao mu selam, a Allahov Poslanik, ﷺ, mu nije otpozdravio.” U drugoj verziji stoji: “…Allahov Poslanik, ﷺ, nije mu otpozdravio dok se nije abdestio, a potom je rekao: ’Ne volim spominjati Allaha osim kada sam pod abdestom.’” (Ebu Davud, Ahmed i Ibn Hibban, sa ispravnim lancem prenosilaca.)
U Ebu Džehmovoj verziji koju je zabilježio Muslim stoji: “…pa je Poslanik, ﷺ, prišao nekom zidu, uzeo tejemmum i odgovorio na selam.” Ovaj hadis nije jasan argument da je pričanje za vrijeme obavljanja fiziološke potrebe zabranjeno. Poslanik, ﷺ, nije odgovorio na selam zato što je riječ Es-Selam – Allahovo ime, i on ga nije volio izustiti bez abdesta, ne zbog toga što je zabranjeno pričati u tome stanju. Da navedeno Ebu Seidovo predanje nisu odbacili neki hadiski stručnjaci, ono bi bilo najjasniji argument o tom pitanju. Ipak, autoriteti četiri pravne škole smatraju da je pričanje za vrijeme obavljanja fiziološke potrebe zabranjeno, a to je, svakako, bolje i preče. (Vidjeti: El-Mugni, 1/190, El-Medžmu, 2/103, El-Kavaninul-fikhijja, str. 35, i Hašijetu Ibni Abidine, 1/612.) A Allah najbolje zna.
Odgovorio: Dr. Safet Kuduzović
Vidi manjeUZGAJANJE I KORIŠTENJE GLISTA KAO MAMAC ZA RIBOLOV ?
Odgovor na ovo pitanje se vraća na pitanje propisa lovljenja sa živim životinjama kao mamcima. Naime, dozvoljena je upotreba živih životinja kao mamaca i sredstva za lov ribe, poput glista, manjih ribica i slično. Ovo se opravdava time što je uopće dozvoljeno korištenje i upotreba životinja na biloviše
Odgovor na ovo pitanje se vraća na pitanje propisa lovljenja sa živim životinjama kao mamcima.
Naime, dozvoljena je upotreba živih životinja kao mamaca i sredstva za lov ribe, poput glista, manjih ribica i slično. Ovo se opravdava time što je uopće dozvoljeno korištenje i upotreba životinja na bilo koji način ako je cilj njihove upotrebe šerijatski dozvoljen i opravdan.
Dokaz za ovo su ajeti koji ukazuju da sve što je stvoreno na ovom svijetu od životinja i biljaka da je to Uzvišeni Allah stvorio radi čovjeka da bi ih čovjek koristio, od njih uzimao pouku i da bi mu bile iskušenje kako će se ponašati prema njima, za razliku od samog čovjeka kojeg je Uzvišeni stvorio da bi mu ibadet činio.
Kaže Uzvišeni: “On je za vas sve što postoji na Zemlji stvorio…” (El-Bekare, 29).
Takođe u drugom ajetu: “I daje vam da se koristite onim što je na nebesima i onim što je na Zemlji, sve je od Njega…” (El-Džasije, 13).
A od stvari koje je Uzvišeni stvorio radi čovjeka i potčinio ih njemu je svakako korištenje životinja i njihova upotreba u svemu što čovjek od njih ima koristi pod šartom da ta upotreba nije oprečna šerijatskim principima.
Pa samim tim što ribolovci ne koriste te žive životinje radi igre, njihovog kažnjavanja ili kao ciljeve pri gađanju i slično, nego sa ciljem lovljenja ribe radi jela ili uzgoja tih vrsta, onda nema šerijatske smetnje i zapreke da se upotrebljavaju kao mamci za lov.
Iz ove dozvole se izuzimaju životinje za koje je došlo u šerijatskim tekostovima da ih je zabranjeno ubijati, poput korištenja žabe za ribolov. Jer je u vjerodostojnom hadisu prenešena zabrana ubijanja žaba.
Prema tome, nema smetnje da se gliste uzgajaju, koriste i prodaju kao mamci za ribolov. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeJE LI VREDNIJE KLANJATI SUNETE (nafilu) 2 PO 2 ILI PO 4 REKATA
Alejkumusselam. Pošto u pitanju nije pojašnjeno na koju nafilu misli, noćnu ili dnevnu, osvrnućemo se i na jedno i na drugo. Nema razilaženja među učenjacima da je noćnu nafilu, kijamu lejl ili opću nafilu, bolje klanjati dva po dva rekata. Na to ukazuje hadis kojeg bilježe Buharija i Muslim u svojiviše
Alejkumusselam.
Pošto u pitanju nije pojašnjeno na koju nafilu misli, noćnu ili dnevnu, osvrnućemo se i na jedno i na drugo.
Nema razilaženja među učenjacima da je noćnu nafilu, kijamu lejl ili opću nafilu, bolje klanjati dva po dva rekata. Na to ukazuje hadis kojeg bilježe Buharija i Muslim u svojim Sahihima od Ibn Omera, radijallahu anhuma, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Noćni namaz je dva po dva (rekata), pa kada se neko od vas uplaši da će nastupiti zora neka klanja jedan rekat čime će učiniti neparnim (brojem rekata) ono što je klanjao”.
S tim da se učenjaci razilaze da li je vadžib klanjati dva po dva ili je samo bolje i vrednije. Manja skupina učenjaka od kojih je imam Malik smatra da je vadžib klanjati dva po dva, dok ostala velika većina učenjaka smatra da je vrednije a ne da je vadžib. A ovo zadnje je ispravno jer na njega ukazuju vjerodostojni hadisi u kojima je došlo da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao noćni namaz po tri, pet, sedam i devet rekata sa predavanjem dva selama, prije zadnjeg rekata i nakon zadnjeg, a ponekad samo sa jednim selamom.
A što se tiče klanjanja nafile dnevnih namaza, svejedno bilo to potvrđeni ili nepotvrđeni suneti poput 4 rekata prije i poslije podne namaza ili 4 rekata prije ikindije namaza (kod onih učenjaka koji ocjenjuju ove hadise prihvatljivim), ili uopćeno nafile, po ovom pitanju učenjaci se međusobno razilaze a nema nekog dokaza o ovoj temi koji može definitivno presuditi razilaženju.
– Prvi stav učenjaka je da je bolje i vrednije klanjati dnevnu nafilu dva po dva rekata kao i noćnu, tj. da je vrednije i bolje klanjati 4 rekata prije podne dva po dva kao i u ostalim prilikama. Ovo je stav džumhura, tj. većine učenjaka od tri mezheba malikijskog, šafijskog i hanbelijskog, kao i većine ashaba i učenjaka selefa.
Oni svoj stav dokazuju rivajetom gore spomenutog hadisa, tj. onome što se prenosi od Ibn Omera, radijallahu anhuma, da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, rekao: “Noćni i dnevni namaz je dva po dva (rekata)”. Hadis bilježe autori četiri Sunena, Ahmed i Ibn Hibban. Oko ovog dodatka u hadisu, tj. riječi “dnevni” je veliko razilaženje među učenjacima.
Od muhadisa koji ga ocjenjuju prihvatljivim i vjerodostojnim su Buharija (što prenosi Bejheki), Ibn Huzejme, Ibn Hibban, Nevevi, Albani i Bin Baz od savremenih učenjaka. Njihov argument je to da se sa ovim dodatkom izdvojio pouzdan ravija Alijj El-Bariki a dodatak pouzdanog se prihvata.
Dok su isti dodatak ocijenili slabim i neprihvatljivim Nesai, Ahmed, Darekutni, Hakim, Ibn Me'in, Tahavi i Ibn Tejmije. Oni smatraju da je ovaj dodatak slab zbog tri razloga:
Prvi – jer isti ovaj hadis prenosi 15 ravija od kojih su većina pouzdaniji od El-Barikija a da niko od njih nije spomenuo ovaj dodatak “dnevni” a sam ravija El-Bariki nije poznat po snazi jakog pamćenja i preciznosti u hadisu.
Drugi – da se od Ibn Omera, radijallahu anhuma, prenosi da je klanjao dnevne namaze po 4 rekata sa jednim selamom (ovo bilježi Ibn Ebi Šejbe u svom Musannefu u rivajetu kojeg je Albani ocijenio vjerodostojnim) i da u tome nije vidio smetnje. Pa da je Ibn Omer, radijallahu anhuma, prenio ovaj dodatak ne bi klanjao 4 rekata s obzirom koliko je bio poznat po slijeđenju sunneta.
Treći – da se ovaj dodatak (“dnevni”) nikako ne može uklopiti u tekst hadisa, jer u hadisu je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, bio upitan o noćnom namazu, a takođe kraj hadisa govori o klanjanju vitr namaza (koji se klanja noću), pa se tako riječ “dnevni” ne uklapa u kontekst hadisa.
S obzirom na snagu dokazivanja slabosti ovog dodatka bliže je ispravnom da je dodatak “dnevni” slab i da se ovo pitanje ne može dokazivati sa nečim poput ovoga.
Takođe, dokazuju hadisima u kojima je došlo da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, sve dnevne dobrovoljne namaze klanjao po dva rekata, a oni hadisi u kojima se spominju 4 rekata, poput 4 rekata prije podne i ikindije, tu se misli da se klanjaju dva po dva a ne 4 odjedanput. Imam Buharija je u svom Sahihu naslovio poglavlje sa riječima “Poglavlje o onome što je došlo o dobrovoljnim namazima da se klanjaju dva po dva”, a zatim je naveo hadise u kojima je došlo da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dnevnu nafilu klanjao po dva rekata ili rekao da se klanja dva rekata. Od te nafile su dva rekata istihare namaza, dva rekata tehijetul mesdžida, dva rekata prije džume prije nego što sjedne, dva rekata unutar K'abe, dva rekata duha namaza i naveo je hadis Ibn Omera, radijallahu anhuma, u kojem on navodi da je klanjao sa Poslanikom, sallallahu alejhi ve sellem, dva rekata prije podne, dva poslije, dva rekata poslije džume, dva poslije akšama i dva poslije jacije.
– Drugi stav učenjaka je da je dozvoljeno da se dnevna nafila klanja četiri rekata, a neki kažu klanjač može da bira između da klanja četiri ili dva. Ovo je stav Ebu Hanife i njegova dva učenika Ebu Jusufa i Šejbanija, Ishaka i prenosi se kao praksa od Ibn Omera, radijallahu anhuma. Takođe, ovom stavu naginju i Ibn Kudame i Sane'ani vjerovatno zbog velikog razilaženja oko dodatka “dnevni” u gore spomenutom hadisu.
Od argumenata sa kojima dokazuju svoj stav je gore spomenuti hadis gdje smatraju da je dodatak “dnevni” slab te prema tome ostaje tekst hadisa “Noćni namaz je dva po dva (rekata)” a što se razumije iz suprotnog od spomenutog u hadisu (mefhumul muhalefa) a to je da dnevni namaz ne mora i da nije najbolji i najvredniji da se klanja po dva rekata. Međutim, ovome se može prigovoriti da hanefije ne priznaju argumentovanje sa “mefhumul muhalefa” te sa ovim oni ne mogu dokazivati. A sa druge strane gore spomenuti primjeri dnevne nafile klanjanja po dva rekata su oprečni onome šta se hoće dokazati sa ovim hadisom.
Takođe, oni dokazuju svoj stav hadisom kojeg bilježi Ibn Madže u svom Sunenu od Ebu Ejjuba, radijallahu anhu, da je Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, klanjao prije podne četiri rekata, kada Sunce nagne iz zenita, nije ih razdvajao sa predavanjem selama, i rekao je: “Zaista se vrata nebesa otvaraju kada Sunce nagne iz zenita”. Dokaz u ovom hadisu su riječi “nije ih (4 rekata) razdvajao sa predavanjem selama”. Takođe, ovaj hadis bilježi Ebu Davud, Ibn Huzejme i Tirmizi u Šema'ilu sa riječima: “Četiri rekata prije podne u kojima nema predavanja selama njima se otvaraju vrata nebesa”. Da je ovaj hadis vjerodostojan on bi presudio po ovom pitanju, međutim šejh Albani je hadis ocijenio vjerodostojnim osim riječi “nije ih razdvajao sa predavanjem selama” za koje kaže da je ovo dodatak munker, tj. veoma slab i apsolutno neprihvatljiv. A razlog slabosti hadisa je ravija Ubejde Ed-Dabbi kojeg je Ebu Davud ocijenio slabim, a za kojeg El-Munziri i Jahja El-Kattan kažu da njegovi hadisi nisu dokazi, tj. da se hadisi u kojima je on jedan od ravija uopće ne prihvataju i ne uzimaju u obzir. Prema tome, ovaj hadis ne može biti dokaz po ovom pitanju.
Nakon svega spomenutog, može se konstatovati da nema nekog vjerodostojnog hadisa koji definitivno presuđuje po pitanju klanjanja dnevne nafile, tj. da li se klanja dva po dva ili četiri rekata odjedanput. Međutim, na osnovu prakse i riječi Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, u klanjanju dnevne nafile po dva rekata u svim prethodno spomenutim nafila namazima može se reći da je ipak bliže da je vrijednije klanjati dnevnu nafilu dva po dva rekata a da nema smetnje da se klanja i četiri rekata sa jednim selamom. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manjeDIZANJE RUKU U NAMAZU (mimo početnog tekbira) DEROGIRANO!
Alejkumusselam. Prije konkretnog odgovora na pitanje neophodno je ukratko obrazložiti mes'alu dizanja ruku u namazu. Naime, oko dizanja ruku u namazu uopćeno postoje dva mišljenja učenjaka: Prvo mišljenje: Stav većine učenjaka da je sunet dizati ruke na četiri mjesta u namazu i to: - kod početnog teviše
Alejkumusselam.
Prije konkretnog odgovora na pitanje neophodno je ukratko obrazložiti mes'alu dizanja ruku u namazu.
Naime, oko dizanja ruku u namazu uopćeno postoje dva mišljenja učenjaka:
Prvo mišljenje:
Stav većine učenjaka da je sunet dizati ruke na četiri mjesta u namazu i to:
– kod početnog tekbira,
– prije odlaska na ruku,
– nakon vraćanja sa rukua i
– nakon ustajanja sa prvog tešehuda (sjedenja).
Ovo je stav većine učenjaka ovog Ummeta, između ostalih učenjaka šafijskog i hanbelijskog mezheba, jedno od mišljenja Malika i skupine učenjaka malikijskog mezheba.
Takođe, ovo je stav većine ashaba: Ibn Omera, Džabira, Ebu Hurejre, Enesa, Ibn Abbasa, Ibn Zubejra i mnogih drugih ashaba, radijallahu anhum.
Takođe, na ovome je većina tabi'ina i učenjaka poslije njih, poput: Hasana El-Basrija, Ata'a, Tavusa, Mudžahida, Nafije, Salima ibn Abdullaha, Se'id ibn Džubejra i drugih tabi'ina, Malika, Mu'ammera, Evzaija, Ibn ‘Ujejne, Ibn Mubareka, Šafije, Ahmeda i Ishaka od ostalih učenjaka.
I ovo je stav skoro svih učenjaka hadisa.
Oni dokazuju propisanost dizanja ruku na tri mjesta u namazu mimo početnog tekbira sa hadisom kojeg bilježe Buharija i Muslim u svojim Sahihima od Abdullaha ibn Omera, radijallahu anhuma, u kojem on kaže: “Kada bi Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, pristupio klanjanju namaza dizao bi ruke u visini ramena a zatim bi izgovorio tekbir, kada bi htio da ode na ruku podigao bi ruke poput toga i kada bi podigao glavu vraćajući se sa rukua, takođe bi dizao ruke …”.
Isti hadis se prenosi još od četrnaest ashaba, a to su: Omer, Alija, Vail ibn Hudžr, Malik ibn El-Huvejris, Enes, Ebu Hurejre, Ebu Humejd, Ebu Usejd, Sehl ibn S'ad, Muhammed ibn Mesleme, Ebu Katade, Ebu Musa El-Eš'ari, Džabir i Umejr El-Lejsi, radijallahu anhum. Ovo navodi Tirmizi u svom Sunenu.
A dizanje ruku poslije ustajanja sa tešehuda prenosi se takođe, od Abdullaha ibn Omera, radijallahu anhuma, u hadisu kojeg bilježe Buharija i Ebu Davud u kojem on kaže da je Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dizao ruke kada bi ustajao poslije dva rekata.
Prema tome, pošto su ovo vjerodostojni hadisi oko čije vjerodostojnosti nema razilaženja, jer ih bilježe Buharija i Muslim i jer se prenose od tolikog broja ashaba, nema ni najmanje sumnje da je bila praksa Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem, da diže ruke u namazu na ova tri mjesta mimo početnog tekbira.
Drugo mišljenje:
Stav skupine učenjaka da je sunet podignuti ruke samo jednom u namazu i to prilikom početnog tekbira. Ovo je stav Ebu Hanife i hanefijskog mezheba, stav unutar malikijskog mezheba i nekih drugih učenjaka, poput imama Sevrija.
Hanefijski učenjaci smatraju da je dizanje ruku mimo početnog tekbira koje je došlo u vjerodostojnim hadisima derogirano.
Oni dokazuju svoj stav sa dva hadisa, jednim koji se prenosi od Abdullah ibn Mes'ud, radijallahu anhu, i drugim koji se prenosi od Bera’ ibn Azib, radijallahu anhu.
– Prvi hadis se prenosi od tabi'ina Alkame da je Abdullah ibn Mes'ud, radijallahu anhu, jednog dana rekao: “Zar nećete da vam klanjam namaz Allahovog Poslanika, sallallahu alejhi ve sellem”? Pa je klanjao i podigao je ruke samo jednom na početnom tekbiru. Ovaj hadis bilježe Ebu David, Tirmizi, Nesai i Ahmed.
Kaže Ebu Davud: “Ovo je skraćena verzija dugog hadisa i nije vjerodostojan sa ovim tekstom”.
Bilježi Tirmizi da je Abdullah ibn Mubarek rekao: “Prenešeno je u vjerodostojnom hadisu da je Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, dizao ruke”, pa je spomenuo hadis Zuhrija, od Salima a on od njegovog oca (Ibn Omera, radijallahu anhuma), “a nije vjerodostojan hadis od Ibn Mes'uda da Vjerovjesnik, sallallahu alejhi ve sellem, nije dizao ruke osim na početku namaza”.
Prenosi Ibn ebi Hatim od svoga oca u knjizi “El-Ilelu” (1/96) da je rekao za ovaj hadis da je graška i da je u njemu pogriješio Sufjan Es-Sevri prenoseći od ‘Asima ibn Kulejba, jer sve druge ravije prenose da je Vjerovjesnik, sallahu alejhi ve sellem, otpočeo namaz i podigao ruke, a zatim otišao na ruku i sastavio ruke i stavio ih između koljena, a niko nije spomenuo ono što prenosi Es-Sevri (tj. da je ovo sasvim drugi hadis).
Takođe, Buharija prenosi da su hadis ocijenili slabim Jahaja ibn Adem i Ahmed ibn Hanbel te se i on sa njima složio. Od stručanjaka hadisa koji su ovaj hadis ocijenili slabim su i Darimi, Darekutni, Bejheki, imam Šafija i Ibnul-Kajjim.
A učenjaci koji su hadis ocijenili vjerodostojnim, poput Tirmizi, Tahavije i Albanija, oni sa njim dokazuju da dizanje ruku mimo početnog tekbira u namazu nije vadžib nego sunet želeći time da odgovore na stav nekih učenjaka, poput Evzaija i nekih učenjaka zahirijskog mezheba, koji smatraju da je dizanje ruku mimo početnog tekbira vadžib.
Prema tome, ovaj hadis od Ibn Mes'uda, radijallahu anhu, sa kojim se dokazuje da se ruke dižu samo na početnom tekbiru i sa kojim se dokazuje derogiranost dizanja ruku osim na početnom tekbiru, taj hadis su najveći muhaddisi ovog Ummeta ocijenili slabim zbog skrivene mahane u njemu. A od tih muhaddisa su: Ahmed, Buharija, Ibn ebi Hatim, Ebu Davud, Ibn Mubarek, Darekutni, Bejheki, Jahaja ibn Adem, Darimi, Šafija i Ibnul-Kajjim. Pa tako, nema sumnje da je ovaj hadis slab i neprihvatljiv po ovom pitanju i da nema ibreta u stavovima nekih koji su ga ocijenili dobrim ili vjerodostojnim. Takođe, kaže Emirul-mu'minin (najveća titula u hadisu) imam Buharija da nije prenešen nijedan vjerodostojan rivajet od nekog od ashaba da nije dizao ruke u namazu mimo početnog tekbira.
– Drugi hadis je od Bera’ ibn Aziba, radijallahu anhu, prenosi se da je on rekao: “Vidio sam Allahovog Poslanika, da kada otpočene namaz digne ruke blizu ušiju, a zatim to više ne radi”, a u rivajetu: “Vidio sam Allahovog Poslanika, da je podigao ruke kada je počeo klanjati i nije ih više dizao sve dok nije predao selam”. Hadis bilježi Ebu Davud i kaže da hadis nije vjerodostojan. Takođe ga bilježi Ahmed u svom Musnedu i prenose od njega da je za ovaj hadis rekao da je skroz slab. Takođe, slabim ga je ocijenio od savremenih učenjaka i Šuajb Arnaut. Svi ga ocjenjuju slabim zbog slabosti ravije Jezid ibn ebi Zijada. A ovo znači da hadis Bera’ ibn Aziba, radijallahu anhu, ne može biti dokaz po ovom pitanju.
Nakon što smo potvrdili slabost svih hadisa i predaja u kojima je došlo da se ne dižu ruke u namaza mimo početnog tekbira postaje jasno da hadisi u kojima se potvrđuje dizanje ruku mimo početnog tekbira nisu derogirani. Pa čak i da su hadisi Ibn Mes'uda i Bera’ ibn ‘Aziba, radijallahu anhuma, vjerodostojni oni ničim u svojim tekstovima hadisa ne ukazuju na derogiranost dizanja ruku mimo početnog tekbira, nego najviše što se sa njima može dokazivati (da nisu slabi) je da dizanje ruku mimo početnog tekbira nije vadžib.
Međutim, mu'min treba da nastoji da primjenjuje sunet dizanja ruku na spomenutim mjestima u namazu, jer kaže Allahov Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u hadisu kojeg bilježi Buharija: “Klanjajte onako kako ste vidjeli mene da klanjam”.
Na ovom mjestu treba napomenuti da nikome nije dozvoljeno, nakon što mu sunnet postane sasvim jasan, da ostavi rad po njemu slijedeći mišljenje nekih učenjaka a koje je oprečno vjerodostojnom sunnetu. Zato kaže imam Šafija (Medaridžus- salikin 2/335): “Idžmau učenjaka je na tome da onaj kome sunnet Vjerovjesnika, sallallahu alejhi ve sellem, postane jasan da mu nije dozvoljeno da ga ostavi radi mišljenja bilo koga”. Kaže šejhul-islam Ibn Tejmije (Medžmu'l-fetava 22/247): “Ako neki čovjek slijedi Ebu Hanifu, ili Malika, ili Šafiju ili Ahmeda a vidi u nekim mes'elama da je stav nekog drugog učenjaka mimo onoga koga on slijedi jači pa slijedi taj stav, lijepo je postupio u tome i to mu ne narušava njegovu vjeru niti njegovu pravednost oko čega nema razilaženja, nego je to preče u slijeđenju Istine i draže Allahu i Njegovom Poslaniku, sallallahu alejhi ve sellem”.
Naravno, učenjaci koji imaju stav da se ruke u namazu ne dižu osim na početnom tekbiru oni u svom stavu imaju opravdanje jer su mudžtehidi, njima pripada nagrada zbog njihovog idžtihada i truda kojeg ulažu u traženju slijeđenja Istine. Kao što kaže Poslanik, sallallahu alejhi ve sellem, u hadisu kojeg bilježi Buharija u svom Sahihu: “Kada kadija (učenjak) presudi (iznese fetvu ili stav), uloži truda a zatim potrefi Istinu on ima dvije nagrade, a kada presudi (iznese fetvu ili stav), uloži truda a zatim pogriješi on ima jednu nagradu”.
Rezime po pitanju dizanja ruku u namazu mimo početnog tekbira je da je ispravno u što nema sumnje da je to potvrđeni sunnet, što je pojašnjeno u gornjem tekstu, i da taj sunnet nije derogiran.
A što se tiče konkretnog odgovora na tvoje pitanje, ono glasi:
Vjerodostojni hadisi o dizanju ruku mimo početnog tekbira koji se prenose od 14 ashaba ukazuju da je dizanje ruku (na tri mjesta) mimo početnog tekbira potvrđeni sunet. Ti hadisi nisu derogirani, nego je to samo neosnovana i dokazom nepotvrđena tvrdnja nekih. Sa druge strane, hadisi od Ibn Mes'uda i Bera’ ibn ‘Aziba, radijallahu anhuma, u kojima je došlo da se ruke ne dižu osim na početnom tekbiru nisu vjerodostojni da bi se po njima radilo a kamoli da bi oni derogirali hadise koji potvrđuju dizanje ruku.
A tvrdnja da su Ahmed, Ebu Davud, Nesai i Trmizi na stavu da je hadis Ibn Omera, radijalahu anhu, ili nekog drugog ashaba (o dizanju ruku mimo početnog tekbira) derogiran i da se po njemu ne postupa je čista i notorna laž. Ve billahi tevfik.
Na pitanje odgovorio dr. Zijad Ljakić – zijad-ljakic.com
Vidi manje